Dnia 6.10.2023 r. klasy VIb, VIIIa i VIIIb uczestniczyły w niezwykłych zajęciach na Wawelu. Jest to efekt współpracy partnerskiej między Zamkiem Królewskim na Wawelu a naszą szkołą.
Projekt „Drogowskaz – Muzeum” ma na celu wspólne opracowanie lekcji muzealnych i dodatkowych materiałów, dostosowanych dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz młodzieżą zagrożoną niedostosowaniem społecznym.
Drogowskaz Muzeum 2.0
Opis projektu i sztandarowej lekcji „Wawel na dłoni„:
Projekt Drogowskaz Muzeum 2.0 stanowi rozwinięcie działań edukacyjnych Zamku Królewskiego na Wawelu, realizowanych w duchu otwartości, dostępności i odpowiedzialności społecznej. W pełni wpisuje się on w idee „Wawel jest nasz!” oraz „Wawel otwarty”, zakładając tworzenie oferty edukacyjnej, która w sposób świadomy i konsekwentny odpowiada na potrzeby dzieci i młodzieży o zróżnicowanych możliwościach uczestnictwa w kulturze.
W 2025 roku Dział Edukacji Zamku Królewskiego na Wawelu kontynuował realizację projektu Drogowskaz Muzeum, obejmującego zajęcia Legendy wawelskie, Życie codzienne oraz nową, inkluzywną lekcję muzealną Wawel na dłoni. Zajęcia te, prowadzone przez edukatorów Marię Konieczny i Grzegorza Siatę pod koordynacją kustosza Roberta Adamczaka, spotkały się z bardzo dobrym odbiorem ze strony nauczycieli, terapeutów oraz samych uczestników. Obserwacje z dotychczasowej realizacji potwierdziły, że odpowiednio zaprojektowany kontakt z historią, sztuką i przestrzenią muzealną może stanowić nie tylko wartościowe doświadczenie edukacyjne, ale również ważne wsparcie w rozwoju emocjonalnym i społecznym młodych odbiorców.
Doświadczenia te stały się podstawą do zaplanowania kolejnego etapu działań, realizowanego w 2026 roku pod nazwą Drogowskaz Muzeum 2.0. Celem projektu jest poszerzenie grona odbiorców oraz rozwinięcie współpracy z placówkami oświatowymi i wychowawczymi, które na co dzień pracują z dziećmi i młodzieżą wymagającymi szczególnej troski, uważności i dostosowanych metod pracy. Projekt zakłada tworzenie warunków do pełniejszego uczestnictwa w kulturze, wspierania rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego uczniów oraz wzmacniania ich poczucia przynależności do wspólnoty kulturowej.
Centralnym elementem projektu Drogowskaz Muzeum 2.0 pozostają zajęcia Wawel na dłoni, stanowiące jego sztandarową i najbardziej reprezentatywną formę pracy edukacyjnej. Jest to autorska, inkluzywna lekcja muzealna oparta na metodzie multisensorycznej, łączącej obserwację, narrację, dotyk oraz aktywność twórczą. Jej celem jest umożliwienie uczestnikom bezpośredniego kontaktu z dziedzictwem Zamku Królewskiego na Wawelu w sposób dostosowany do ich możliwości percepcyjnych i edukacyjnych.
Wawel na dłoni to zajęcia prowadzone na terenie Zamku Królewskiego na Wawelu w formie interaktywnej trasy edukacyjnej. Scenariusz lekcji został przygotowany z myślą o dzieciach i młodzieży wymagających szczególnego wsparcia, w tym uczniach szkół specjalnych, wychowankach placówek opiekuńczo wychowawczych, ośrodków terapeutycznych oraz innych środowisk edukacyjnych, dla których istotne jest stosowanie metod pracy opartych na uważności, prostym przekazie i bezpośrednim doświadczeniu. Zajęcia trwają około 90 minut i prowadzą uczestników przez wybrane przestrzenie wawelskiego wzgórza, między innymi dziedziniec arkadowy, apartamenty królewskie, Salę Poselską, Salę pod Ptakami, Salę pod Orłem oraz ekspozycję namiotów tureckich.
Istotą lekcji jest prezentowanie historii Zamku Królewskiego na Wawelu, Polski i Europy poprzez dzieła sztuki, symbole, opowieści oraz materialne świadectwa przeszłości. Uczestnicy poznają wybrane obiekty z kolekcji wawelskich, takie jak arrasy, malarstwo włoskie i niderlandzkie, porcelana, kurdybany, głowy wawelskie czy namioty tureckie. Każdy etap zajęć opiera się na przyjaznej i dostosowanej do odbiorców narracji, która ułatwia zrozumienie znaczeń ukrytych w dziełach sztuki i pozwala budować osobistą relację z dziedzictwem.
Szczególną wartością zajęć jest zastosowanie rekwizytów i replik nawiązujących do oglądanych obiektów. Dzięki temu uczestnicy nie są wyłącznie odbiorcami przekazu, lecz stają się aktywnymi uczestnikami procesu poznawczego. Mogą dotykać, porównywać, obserwować i współtworzyć przebieg zajęć, co sprzyja lepszej koncentracji, ułatwia zapamiętywanie oraz wzmacnia zaangażowanie. Taka forma pracy pozwala w sposób naturalny rozwijać nie tylko kompetencje poznawcze, lecz także wrażliwość estetyczną, umiejętność współpracy, otwartość na nowe doświadczenia oraz poczucie sprawczości.
Projekt Drogowskaz Muzeum 2.0 ma charakter nie tylko edukacyjny, ale również wychowawczy i społeczny. Jego założeniem jest budowanie przestrzeni, w której każde dziecko i każdy młody człowiek mogą doświadczyć, że kultura jest dla nich dostępna, zrozumiała i ważna. Realizacja projektu sprzyja wyrównywaniu szans w dostępie do dziedzictwa kulturowego, wspiera proces integracji społecznej oraz wzmacnia rolę muzeum jako instytucji otwartej na potrzeby współczesnych odbiorców.
W ramach przygotowań do rozszerzenia projektu wytypowano kolejne placówki, które zostaną zaproszone do współpracy w 2026 roku. Pozwoli to znacząco poszerzyć grupę odbiorców, stworzyć podstawy do regularnej współpracy z różnorodnymi środowiskami edukacyjnymi i terapeutycznymi oraz wzmocnić pozycję Zamku Królewskiego na Wawelu jako instytucji prowadzącej działania inkluzywne w sposób stały, przemyślany i długofalowy.
Istotnym kierunkiem rozwoju Drogowskazu Muzeum 2.0 będzie również prowadzenie zajęć edukacyjnych na oddziałach szpitali dziecięcych. Dzięki wykorzystaniu mobilnych rekwizytów, dekoracji oraz dostosowanych scenariuszy możliwe będzie dotarcie do dzieci, które z powodu hospitalizacji nie mogą uczestniczyć w kulturze w sposób bezpośredni. Tego rodzaju działania pozwolą zapewnić im kontakt z dziedzictwem, przyniosą chwilę wytchnienia i poczucie normalności, a zarazem będą stanowiły ważne wsparcie emocjonalne w trudnym czasie leczenia.
Drogowskaz Muzeum 2.0 ma szansę stać się jednym z ważnych programów edukacji włączającej w polskim muzealnictwie. Jego realizacja sprawi, że Zamek Królewski na Wawelu nie tylko utrzyma wysoki standard działań edukacyjnych, lecz także jeszcze pełniej wypełni swoją rolę jako instytucji kultury odpowiedzialnej, dostępnej i realnie służącej społeczeństwu. Projekt ten pokazuje, że idee „Wawel jest nasz!” oraz „Wawel otwarty” mogą znajdować konkretne i wartościowe urzeczywistnienie w codziennej praktyce edukacyjnej.
Następnie „Drogowskaz – Muzeum” zaprowadził klasy trzecie na wspaniałą wycieczkę. Uczniowie byli pod ogromnym wrażeniem miejsca, w którym mieszkali kiedyś królowie. Choć przez chwilę dziewczynki mogły się poczuć jak królewny a chłopcy jak królewicze.
Dnia 9. 11. 2023 roku „Drogowskaz Muzeum” zaprowadził klasy:1a, 2b, 2e, 3ł na niezwykłe zajęcia, które odbyły się na Wawelu. Uczniowie byli pod ogromnym wrażeniem miejsca, w którym kiedyś mieszkali królowie
